Hoge bijendiversiteit in de Kleiputten van Terhagen
In 2022 werd het Vlaams Actieplan voor Wilde Bestuivers gelanceerd. Hierin wordt een reeks acties gebundeld om te trachten de negatieve populatietrends van onze wilde bestuivers om te keren. Het plan voorziet onder andere in de oprichting van 21 zogenaamde ‘Wilde bestuiversreservaten’, waaronder 10 ‘bijenreservaten’ beheerd door Natuurpunt. Deze reservaten vertegenwoordigen diverse landschapstypes en herbergen elk specifieke bijensoorten. Eén van de genomineerde wilde bijenreservaten zijn de kleiputten van Terhagen. De kleiputten ten noorden van Terhagen vormen een uniek natuurgebied langs de Rupel. Met steun van Love Tomorrow (Tomorrowland) loopt een zesjarig onderzoek in dit natuurgebied van Natuurpunt naar de bijendiversiteit en de impact van beheerwerken. De eerste resultaten daarvan stellen we hier voor.
Resultaten
In 2024 werd een eerste onderzoeksronde afgerond. Hierbij werden 118 soorten wilde bijen geïdentificeerd, waaronder 22 nieuw voor het gebied. Met eerdere waarnemingen komt het totaal op 154 soorten, wat het tot een van de soortenrijkste natuurgebieden van Vlaanderen maakt. In het volledige groengebied, inclusief eigendommen van derden en het kleiontginningsgebied van Wienerberger, zijn 172 soorten waargenomen. Je kan er naast enkele typische voorjaarssoorten, zoals de roodscheenzandbij, de donkere dubbeltand en de dageraadzandbij ook verschillende zeldzame zomersoorten terugvinden zoals de zwarte sachembij en de vroege bloedbij.
Bijna 20% van de bijensoorten in het natuurgebied is bedreigd of bijna bedreigd volgens de Belgische Rode Lijst. De kleiputten van Terhagen, gelegen op het grondgebied van Boom en Rumst, vormen dan ook een cruciaal toevluchtsoord. In Boom werd 61% van de lokale bijensoorten enkel hier waargenomen, in Rumst 22%. Van de 185 soorten in de Rupelstreek, waar de gemeenten Boom en Rumst toebehoren, komt 26% uitsluitend in de kleiputten voor. Ook op provinciaal niveau zijn de kleiputten van groot belang. Bijna 20% van de soorten (50) komt elders in Antwerpen slechts in enkele gemeentes voor, waardoor dit gebied voor veel soorten een van de laatste leefgebieden is.
tekst: natuurpunt.be
foto: Zwart-rosse zandbij (c) Gert Van Heghe