Nieuw gecontroleerd overstromingsgebied Vlassenbroek
beschermt omgeving tegen overstromingen van de Schelde
Vanaf dit stormseizoen kan het gecontroleerd overstromingsgebied (GOG) Vlassenbroek water opvangen bij stormtij, wanneer hoge waterstanden op de Schelde het risico op overstromingen doen toenemen. Dit gebied langs de Schelde in Dendermonde maakt deel uit van het Sigmaplan, het grootschalige Vlaamse programma dat Vlaanderen beschermt tegen overstromingen van getijdenrivieren en tegelijk waardevolle riviernatuur herstelt. In de volgende maanden wordt nog gewerkt aan de inrichting van het gebied.
GOG Vlassenbroek is de nieuwste schakel in de keten van gecontroleerde overstromingsgebieden binnen het Sigmaplan. Het gebied is 248 hectare groot en ligt op de rechteroever van de Schelde, net stroomafwaarts van Dendermonde centraal in Nationaal Park Scheldevallei. Het noordelijke deel van GOG Vlassenbroek wordt een gebied met een gecontroleerd gereduceerd getij (GGG): via de gecombineerde in- en uitwateringssluis stroomt een beperkte hoeveelheid water op het ritme van het getij in en uit het gebied, waardoor er getijdennatuur met slikken en schorren ontstaat. Het zuidelijke deel is niet onderhevig aan het getij, hier ontwikkelt een waardevol wetland met onder andere een broekbos.
“De Schelde staat in open verbinding met de Noordzee en is dus onderhevig aan het getij. GOG Vlassenbroek zal bij zeer hoge waterstanden, samen met de volledige keten van overstromingsgebieden, water uit de rivier bufferen en ervoor zorgen dat bewoners in de Scheldevallei de voeten droog houden. Met GOG Vlassenbroek en GOG Wal-Zwijn – dat vorige maand opende – is er in deze regio op korte termijn 400 hectare gecontroleerd overstromingsgebied bijgekomen ”, zegt Filip Boelaert, toekomstig gedelegeerd bestuurder van De Vlaamse Waterweg nv.
Bescherming bij stormtij
Wanneer een noordwesterstorm samenvalt met springtij, zwelt het water in de Schelde sterk aan. Bij zulke stormtijen kan het peil in de rivier gevaarlijk hoog worden, waardoor de druk op de dijken fel toeneemt. In dat geval wordt GOG Vlassenbroek, samen met een keten van andere gecontroleerde overstromingsgebieden ingezet. Het gebied vangt tijdelijk een deel van het rivierwater op. Zo vermindert de druk op de dijken verder stroomopwaarts en verlaagt de kans op overstromingen in bewoonde gebieden.
De oude rivierdijk werd verlaagd en verstevigd. Bij zeer hoge waterstanden stroomt het overtollige rivierwater over deze overloopdijk GOG Vlassenbroek binnen. Als het waterpeil in de Schelde terug zakt, stroomt het rivierwater vanzelf terug naar de Schelde via uitwateringssluizen in de dijk. Een ringdijk rond het gebied, bufferbekkens en een vernieuwd pompstation zorgen ervoor dat ook bij extreme omstandigheden de omliggende woonkernen droog blijven.
Het noordelijke deel van GOG Vlassenbroek zal bij stormtij op een gecontroleerde manier vollopen via de verlaagde overloopdijk. Zo vermindert de druk op de Scheldedijken in Dendermonde en verder stroomopwaarts. De zuidelijke zone heeft een iets hogere overloopdijk en komt enkel onder water te staan bij nog extremere waterstanden — ongeveer eens in de tien jaar.
Opgepast bij stormtij
Sinds het najaar van 2025 is de Scheldedijk opnieuw open voor fietsers en wandelaars en kunnen bezoekers het nieuwste Sigmaplangebied komen bewonderen. Toch zal GOG Vlassenbroek niet altijd toegankelijk zijn voor bezoek. Bij stormtij kan het Scheldewater met grote kracht over de overloopdijk stromen en dat is gevaarlijk. Het gecontroleerd overstromingsgebied en het jaagpad over de overloopdijk worden dan gesloten met slagbomen. We roepen iedereen op om de gesloten slagbomen niet te negeren.
Burgemeester van Dendermonde Leen Dierick: “Met de realisatie van het overstromingsgebied in Vlassenbroek maken we Dendermonde en omgeving niet alleen veiliger voor de bewoners, maar voegen we ook een toeristisch-recreatieve parel toe aan het Nationaal Park Scheldevallei. Veiligheid en natuurbeleving gaan hier perfect hand in hand.”
Werken nog niet helemaal klaar
Vlassenbroek is klaar om water te bufferen bij stormtij, maar de werken zijn nog niet helemaal afgerond. De komende maanden werken we verder aan de recreatieve inrichting van het gebied. Zonder de fauna en flora te verstoren, zorgen we ervoor dat de natuur in Vlassenbroek ook beleefbaar wordt.
“De opening van Vlassenbroek toont wat we samen kunnen bereiken. Dankzij het Sigmaplan verbinden we waterveiligheid met natuurontwikkeling en creëren we kansen voor recreatie. De komende jaren blijven we samenwerken om nieuwe overstromingsgebieden uit te bouwen, natuur te versterken en verbindingen te leggen tussen deze kernen. Zo groeit Nationaal Park Scheldevallei uit tot één samenhangend geheel dat klaar is voor de toekomst”, besluit Carina Van Cauter, Gouverneur van Oost-Vlaanderen en voorzitter van Nationaal Park Scheldevallei.