Nieuw Sigmaplangebied Ham

Ham in Wetteren is een gecontroleerd overstromingsgebied met gereduceerd getij (GOG-GGG) langs de Schelde in Nationaal Park Scheldevallei en vormt een nieuwe schakel binnen het Sigmaplan. Het gebied is 27 hectare groot en creëert ongeveer 20 hectare extra ruimte om Scheldewater bij hoge waterstanden gecontroleerd op te vangen. Tegelijk krijgt zeldzame zoetwatergetijdennatuur er alle kansen. Door het beperkte dagelijkse getij kunnen slikken en schorren zich ontwikkelen op het ritme van eb en vloed. Ook voor wandelaars, fietsers en buurtbewoners betekent het project een duidelijke meerwaarde, met nieuwe jaagpaden op de dijken, een speelbos, een vogelkijkhut en een vlonderpad die bezoekers dichter bij het landschap en de rivier brengen.

Waterveiligheid

Sinds het einde van 2022 voerde De Vlaamse Waterweg nv ingrijpende werken uit om Ham klaar te maken voor zijn nieuwe rol. Vlaams minister van Mobiliteit en Openbare Werken Annick De Ridder: “Rond het gebied kwam een nieuwe ringdijk die de omgeving beschermt tegen wateroverlast. In de Scheldedijk bouwden we een in- en uitwateringssluis, en de bestaande dijk werd verlaagd tot een overloopdijk van 510 meter lang en 6,8 meter (TAW) hoog. Zo kan overtollig Scheldewater bij stormtij gecontroleerd over de verlaagde dijk het gebied instromen”. Het project kostte in totaal 2 miljoen euro.

De Schelde staat onder invloed van het getij vanaf de Noordzee tot in Gent. Ook in de omgeving van Wetteren is bescherming tegen overstromingen van de Schelde bij stormtij dus noodzakelijk. Ham is de nieuwste aanwinst in de keten van gecontroleerde overstromingsgebieden en zal de waterveiligheid in de regio substantieel vergroten. GOG-GGG Ham werkt op twee manieren. Bij uitzonderlijk stormtij, dat zich gemiddeld eens om de 25 jaar voordoet, kan het gebied tijdelijk tot ongeveer 500.000 kubieke meter water uit de Schelde bufferen, goed voor zowat 200 olympische zwembaden. Zo neemt de druk op de dijken verder stroomopwaarts af. Daarnaast laat de inwateringssluis elke dag een beperkte hoeveelheid Scheldewater binnen.

Waardevolle riviernatuur

Het gebied evolueert door die dagelijks in- en uitstroom van Scheldewater stap voor stap naar zoetwatergetijdennatuur: een zeldzaam natuurtype in Europa en een belangrijke leefomgeving voor planten en dieren die verbonden zijn met de rivier. Zo draagt Ham niet alleen bij aan meer veiligheid, maar ook aan sterkere natuur en een aangenamere leefomgeving. Bij hoogtij stroomt het water over de slikken en schorren, waar natuurlijke processen het water helpen zuiveren en het ecosysteem versterken. Tegelijk groeit het gebied uit tot een dynamisch leefgebied: eenden en andere vogels vinden voedsel op de slikken, op het schor groeien riet en wilgenvloedbossen, en soorten als rietzanger, blauwborst en reigerachtigen krijgen er een thuis. Dankzij de vispasseerbare sluis vinden ook vissen hier ruimte om te foerageren, op te groeien en zich voort te planten.

Opening met de buurt

De opening op zaterdag 20 juni was meteen ook een warm buurtfeest. Tussen 13 en 17 uur kwamen leerlingen van het Scheppersinstituut, buurtbewoners en andere geïnteresseerden het gebied ontdekken. Lokale gidsen namen bezoekers mee op pad en gaven uitleg over de werking van het GOG-GGG, de nieuwe natuur en de uitgevoerde werken. Lokale horeca zorgde voor een hapje en een drankje. Met speciale fietsen en andere speelse vervoersmiddelen konden bezoekers de nieuwe jaagpaden verkennen.

Schepen van Openbare Werken in Wetteren, Dietbrand Van Durme: “In de Ham komen veel puzzelstukjes samen: Wetteren wordt waterrobuuster, er ontstaat een uniek stukje natuur, fietsers en wandelaars kunnen genieten van het jaag -en vlonderpad, leerlingen van Scheppers geraken veiliger met de fiets naar school en de jongeren krijgen er een heus speelbos bij. Stuk voor stuk dingen waar wij oprecht blij mee zijn.”