Overstroming Ruisbroek 1976
herdacht met getuigenissen en blik op de toekomst
Op 3 januari 2026 herdachten de gemeente Puurs-Sint-Amands, De Vlaamse Waterweg nv en Nationaal Park Scheldevallei de vijftigste verjaardag van de overstroming van Ruisbroek. Die dag in 1976 werd het dorp zwaar getroffen door een dijkbreuk, veroorzaakt door uitzonderlijk hoge waterstanden bij stormtij. Tijdens een herdenkingsplechtigheid kregen mensen die de ramp meemaakten het woord, maar keek men ook naar de toekomst. Want deze ramp was de aanleiding voor de oprichting van het Sigmaplan.
Bezoek van Koning Boudewijn en nationale solidariteit
Door een zwaar stormtij – een combinatie van springtij met een noordwestenstorm – steeg het waterpeil van de Schelde en haar zijrivieren enorm. Na een dijkbreuk kwamen grote delen van Ruisbroek onder water te staan en honderden inwoners moesten hun woningen verlaten. De beelden van het ondergelopen dorp gingen het hele land rond en markeerden een van de meest ingrijpende watersnoodrampen van de 20ste eeuw in Vlaanderen.
Enkele dagen na de ramp bracht Koning Boudewijn een bezoek aan Ruisbroek. Zijn aanwezigheid werd een symbool van steun en medeleven. De nationale solidariteit die daarop volgde, betekende veel voor de getroffen gemeenschap: vrijwilligers, hulpdiensten en talrijke organisaties boden massaal hulp bij de evacuatie en het herstel.
Vlaams minister voor Mobiliteit, Openbare Werken, Havens en Sport Annick De Ridder: “De beelden van de overstroming van Ruisbroek in 1976 maken deel uit van het collectieve Vlaamse geheugen. Met het Sigmaplan hebben we de voorbije decennia gewerkt aan meer waterveiligheid. Ook deze legislatuur blijven we investeren om Vlaanderen te beschermen tegen overstromingen van de Schelde en haar zijrivieren.”
Herdenkingsplechtigheid op 3 januari 2026
Op 3 januari 2026 organiseerden de gemeente Puurs-Sint-Amands, De Vlaamse Waterweg nv en Nationaal Park Scheldevallei een herdenkingsplechtigheid in Ruisbroek, in aanwezigheid van inwoners, hulpdiensten, verenigingen en betrokken overheden. Mensen die de ramp meemaakten, brachten ontroerende getuigenissen en in aanwezigheid van onder andere de vleugeladjudant van het koningshuis werden bloemen geplaatst op de plek van de dijkbreuk. Een water- en lichtspektakel vormde een mooi slotstuk van de ceremonie.
“Met deze herdenking eren we de veerkracht van de inwoners van Ruisbroek en iedereen die in 1976 hulp bood. Tegelijk tonen we dat de lessen uit het verleden niet vergeten zijn: dankzij gerichte investeringen, onder meer via het Sigmaplan, bouwen we vandaag aan een grotere waterveiligheid in de toekomst voor onze gemeente en heel Vlaanderen,” aldus Koen Van den Heuvel, burgemeester van Puurs-Sint-Amands.
Foto © Paul Van Landeghem
Tijdens de plechtigheid ging de aandacht naar het verleden, maar ook naar de toekomst. De omgeving is nu beter beschermd tegen wateroverlast, dankzij grote investeringen in waterveiligheid naast onze getijdenrivieren. Het nieuw opgerichte Nationaal Park Scheldevallei verbindt woonkernen en natuur langs de Schelde en creëert een prachtig aaneengesloten gebied waar mensen kunnen ontspannen en genieten.
“Vandaag, vijftig jaar na de ramp, wandelen we door een landschap dat getuigt van veerkracht. Historische wielen, dijkversterkingen, wetlands en natuurgebieden zoals Broek De Naeyer, Blaasveldbroek en het Noordelijk Eiland. Deze natte natuur beschermt ons niet alleen tegen wateroverlast, maar is ook een bron van biodiversiteit en rust. Met de erkenning van Nationaal Park Scheldevallei verbinden we natuur, erfgoed en water in één verhaal”, vertelt Jan De Haes, gedeputeerde Provincie Antwerpen en voorzitter Nationaal Park Scheldevallei.
Een kantelpunt: de start van het Sigmaplan
De overstroming van 1976 maakte pijnlijk duidelijk dat Vlaanderen nood had aan een structurele bescherming tegen overstromingen vanuit de Schelde en haar zijrivieren. De ramp was de aanleiding voor de ontwikkeling van het Sigmaplan, een programma dat in 1977 werd opgericht om Vlaanderen te beschermen tegen overstromingen van getijdenrivieren.
In 2027 viert ook Sigmaplan zijn vijftigste verjaardag. Doorheen het jaar zullen verschillende gerealiseerde projecten in de kijker worden geplaatst. Want doorheen de voorbije decennia is er veel geïnvesteerd in waterveiligheid langs onze getijdenrivieren. Dankzij dijkverhogingen, de aanleg van een keten van gecontroleerde overstromingsgebieden en nieuwe natuurgebieden is de regio vandaag veel beter beschermd tegen wateroverlast.
Een keten van gecontroleerde overstromingsgebieden buffert overtollig rivierwater bij stormtij, waardoor de druk op de dijken stroomopwaarts vermindert. We geven onze rivieren opnieuw de ruimte om gecontroleerd te overstromen. Sigmaplangebieden als de Polders van Kruibeke, Zennegat of Tielrodebroek hebben al meermaals hun nut bewezen door bij stormtij - wanneer het waterpeil soms even hoog kwam als in 1976 - te voorkomen dat woongebieden overstroomden. Ze zorgen ervoor dat de piek van de vloedgolf minder hoog wordt. Het Sigmaplan is meer dan een plan, het beschermt ons al jaren tegen rampen als in Ruisbroek in 1976.
“Al decennia zet De Vlaamse Waterweg nv zich met het Sigmaplan in om rampen zoals de overstroming van Ruisbroek te voorkomen. Vandaag kunnen we zeggen dat we veel beter beschermd zijn dan 50 jaar geleden. Maar bijvoorbeeld door de klimaatverandering blijft het nodig om te bouwen aan een veilige toekomst. Want wat in 1976 gebeurde, mag zich niet herhalen”, zegt Filip Boelaert, gedelegeerd bestuurder van De Vlaamse Waterweg nv.
Foto Vlassenbroek © Matthias Rottiers
