Slimmer verlichten voor meer natuur!
België staat op de zesde plaats wereldwijd als het gaat om lichtvervuiling. Dat is geen ranking om trots op te zijn. Nachtverlichting heeft zeker haar nut, maar ze brengt ook heel wat schade toe aan natuur én gezondheid. In het verleden werd verlichting vaak zonder veel nadenken geplaatst, zelfs midden in kwetsbare natuurgebieden. De huidige omschakeling naar ledverlichting kan die impact nog vergroten, maar biedt tegelijk een unieke kans om het anders en beter te doen.
Nieuwe inspiratiegids wijst de weg
Alle steden en gemeenten moeten tegen 2028 overstappen op ledverlichting. Die verplichting is meer dan een technische operatie: ze is een uitnodiging om stil te staan bij de vraag hoeveel licht we écht nodig hebben, waar het nodig is, wanneer het nodig is en in welke kleur. De juiste keuzes vandaag kunnen morgen een wereld van verschil maken voor biodiversiteit, gezondheid en veiligheid.
Om lokale besturen te ondersteunen, is er nu een uitgebreide inspiratiegids voor nachtelijke buitenverlichting. Deze gids helpt beleidsmakers, technische diensten en beheerders van openbare verlichting om hun keuzes wetenschappelijk te onderbouwen en per regio of straat te bepalen wat werkelijk nodig is. Daarbij wordt expliciet rekening gehouden met biodiversiteit, gezondheid en verkeersveiligheid, zonder het belang van energiebesparing uit het oog te verliezen. De gids bundelt inzichten uit drie literatuurstudies en licht de Ecologische Duisternisbehoeftekaart van het Agentschap Natuur en Bos toe. Daarnaast geeft ze een helder overzicht van het regelgevend kader voor niet‑residentiële verlichting en toont ze inspirerende voorbeelden uit Vlaanderen, samen met alternatieve manieren om wegen veilig in te richten zonder extra licht.
De inspiratiegids blijft groeien. Op basis van een recente bevraging bij lokale besturen, lichtexperts en andere betrokkenen worden in de toekomst nieuwe thema’s en aanbevelingen toegevoegd. Zo evolueert het document mee met de noden en ervaringen uit het veld.
Oproep aan gemeenten
Nu gemeenten nieuwe of geactualiseerde masterplannen voor openbare verlichting moeten opstellen, is dit hét moment om de gids ter hand te nemen. Door samen te werken met lokale natuurverenigingen kunnen echte win-wins ontstaan: minder energieverbruik, meer biodiversiteit en een donkerdere, gezondere nacht.
Nationaal Park Scheldevallei roept alle gemeenten in en rond het gebied op om deze kans te grijpen. Waar het donker wordt, krijgt de natuur opnieuw ademruimte.