Verhaal scheepswerven ...

Verhaal scheepswerven beter vertellen

Met de bruikleenovereenkomst stelt vzw Scheepvaartmuseum Baasrode zijn collectie en archief ter beschikking van het provinciebestuur, dat eigenaar en uitbater van de site is. Met dit materiaal kan de Provincie Oost-Vlaanderen het verhaal van de erfgoedsite beter vertellen. Bovendien stelt de Provincie deze onontgonnen historische bron open voor onderzoekers.

“Ik ben bijzonder verheugd dat er nu een juridische basis is en we deze grote schat konden ordenen en inventariseren. Ik kan de vzw verzekeren dat hun collectie bij de Provincie in goede handen is en dat we er professioneel zorg voor zullen dragen. Bovendien ben ik ervan overtuigd dat deze overeenkomst zal leiden tot een grotere appreciatie van het varend erfgoed van Vlaanderen”, aldus ​​​​gedeputeerde David Coppens, bevoegd voor Erfgoed.​

De collectie van vzw Scheepvaartmuseum Baasrode telt in totaal ruim 4.100 stukken en 4.341 archiefnummers. Ze overspannen een periode van de late 18de eeuw tot de sluiting van de werf in 1986. Het zijn de stukken die de werknemers van de teloorgegane scheepswerf koesterden. Ze werden 40 jaar bewaard door vzw Scheepvaartmuseum Baasrode. ​

Van zeldzame bronnen over scheepsbouw tot liefdesbrief

Naast schaalmodellen, gereedschap zoals een blokschaaf en de beroemde Baasroodse scheepslampen bevat deze collectie ook 4.000 scheepsbouwplannen. Inclusief een aantal plannen van tot nu toe ongedocumenteerde scheepstypes zoals de Mechelse pleit. Het grootste scheepsplan is meer dan zes meter lang!

In de collectie zit ook het oudst gekende opmetingenboek van de binnenvaart. Het bevat opmetingen en beschrijvingen van schepen en is de voorloper van de scheepsplannen die later werden gebruikt. Het dateert uit de late 18de eeuw en is daarmee de oudste bron waarin scheepstypes door de scheepsbouwer zelf in detail beschreven worden. ​

Ook een foto van de Turc, een befaamd plezierjacht uit 1925, is een heel interessant document. Het toont hoe de scheepswerf Van Damme niet enkel een reputatie had voor ijzeren transportschepen, maar ook luxueuze houten schepen vervaardigde, zelfs als dat Nederlandse scheepstypes waren.

Historisch waardevol zijn ook de documenten die de aanleg en evolutie van de site illustreren zoals verkavelingsplannen, fraai ingekleurde bouwplannen en vergunningsaanvragen. Ook de documenten over de politieke carrières van de werfbazen, zoals een liberaal strijdlied, zullen ongetwijfeld op de interesse van onderzoekers kunnen rekenen.

Af en toe krijgen we zelfs een glimp van de mens achter de baas. Tussen het zakelijk archief zat een liefdesbrief van Gustaaf Van Damme aan zijn Hendrica met zelfverzonnen karamellenverzen van rond de jaren 1910-1920.

Foto: Unieke foto van de bouw van de befaamde Turc

Grote kansen voor Nationaal Park Scheldevallei

De Scheldevallei gedijt op een geschiedenis bepaald door het ritme van het water. Hier duiken talloze verhalen op: over de overstromingen, scheepswerven, over vissers, steenbakkers, brouwers en veermannen, over die van de overkant…

Veel erfgoed is onlosmakelijk verbonden met de Schelde en haar zijrivieren. Ze herbergen schatten aan verhalen over het leven in deze regio doorheen de tijd. Nationaal Park Scheldevallei heeft de ambitie om de bijzonderheid van ons industriële en nautische erfgoed verder uit te bouwen tot unieke belevingsplekken en educatieve verhalen. De ontsluiting van de collecties en het archief van Scheepswerven Baasrode biedt hier grote kansen!

Foto: Opmeting uit 1841 van de werven Van Damme en Van Praet door een landmeter waarbij de grens tussen de 2 werven werd vastgelegd met plannetje

Bron tekst en foto's: Provincie Oost-Vlaanderen