Lokaal talent aan zet
…. in Kasteel Wissekerke/museum Vilain XIIII
Kasteel Wissekerke in Kruibeke, een burcht met wortels tot in de middeleeuwen, krijgt een verjongingskuur. De vernieuwing komt er door en voor de Kruibekenaren; professionals en amateurs slaan de handen in elkaar. Het toerisme van morgen zal geworteld zijn in lokale gemeenschappen ... schrijft Toerisme Vlaanderen in haar manifest Reizen naar morgen. In ons project Kastelen van de Schelde trokken we samen met de gemeente Kruibeke met een expliciete opdracht voor Kasteel Wissekerke naar ontwerpbureau Bailleul: open de poorten van het kasteel, zet in op samenwerking, laat de gemeenschap in Kruibeke verder floreren. Verbind de bewoners én bezoekers met deze bijzondere plek. Scherp hun trots aan.
Projectcoördinator Kristoffel Raes: “Ontwerpbureau Bailleul heeft onze verwachtingen helemaal overtroffen. Ze gingen echt voluit voor ‘co-creatie’ met een intense samenwerking tussen ontwerpers, opdrachtgever en lokaal talent.” “Welke toekomst zien jullie voor Kasteel Wissekerke? Met die vraag trokken we naar buurtbewoners, al van bij de prille-ideeënfase”, vult Jelke Stoop, projectcoördinator en zaakvoerder van Bailleul aan. “We gingen op de koffie bij de huidige gebruikers van Kasteel. Een heel divers publiek: leerlingen van de kunstacademie, koppels die trouwen, organisatoren van events. Dit leverde onmiddellijk al heel wat inspirerende ideeën op die we meenamen in het ontwerp.”
Vervolgens werden de buurtbewoners uitgenodigd voor een ‘kick-off’. Meer dan zeventig mensen schoven mee aan, stelden vragen, deelden hun mening. Maar liefst veertig onder hen engageerden zich uiteindelijk ook nog als ‘denkers en makers’ voor Kasteel Wissekerke.
Uit die veertig vormde zich een kernteam van lokale talenten: een historicus, een foodarcheoloog, een grafisch vormgever, een illustrator, een verhalenverteller, een kantklosster. Zij zijn de ‘makers’ die voor Kasteel Wissekerke écht het verschil hebben gemaakt. Als bezoeker kan je dit alles ontdekken vanaf de grote opening op 29 maart.
Onverwachte kansen én contacten
Voor de ontwerpers zijn de nieuwe samenwerkingen blikopeners. De ‘makers’ brengen onverwachte kansen én contacten mee. Zij zien vanop de eerste rij de ontwerpen tot stand komen – met alle zoektochten die daarbij horen. Dit is een intensief traject, dat veel opvolging en begeleiding vraagt. Maar de resultaten die ze samen bereiken, waren in de klassieke combinatie van ‘professionals’ uit de sector nooit mogelijk geweest.
We stellen enkele makers graag aan je voor …
Isabelle Dubois - illustrator
Isabelle is illustrator van beroep, met een liefde voor het ambacht van lino snijden. Ze heeft een portfolio om u tegen te zeggen. Toch hadden we nooit kunnen voorspellen dat Isabelle Dubois zo sterk de nieuwe identiteit van Kasteel Wissekerke zou vormgeven. Haar lino’s en schetsen vormen de rode draad door de tentoonstelling en het uithangbord voor Kasteel Wissekerke.
"Kasteel van Wissekerke van binnenuit leren kennen, met alle verhalen en anekdotes: dat vormde een enorme inspiratiebron. Ik kon me volledig smijten. Ik ervaarde veel artistieke vrijheid én steun van de ontwerpers, de gemeente en collega-creatievelingen." Isabelle Dubois
Meneer Zee - verteller
Verteller bedenkt sprekend kasteel
Jan de Maeyer, leraar geschiedenis én in de streek bekend als verhalenverteller Meneer Zee, nam het kinderparcours voor zijn rekening. Hij is niet bang van een flinke dosis absurditeit. Meneer Zee bedacht een sprekend kasteel, met conversaties tussen een bedpan en een pispot, of tussen de twee kanten van een deur. Hij sprak al die rollen ook zèlf in – op onnavolgbare wijze!
"Stel je voor: je moet een rondleiding bedenken voor kinderen in een kasteel. Dat kasteel is helemaal bloot en uitgekleed. Maar je moet erover vertellen alsof het al helemaal terug is aangekleed. Dan zeg je toch meteen ja?! Voor mij was het de mooiste opdracht in jaren." Jan de Maeyer
Inge Misschaert, kunsthistorica, archivaris en (jeugd)auteur
Inge Misschaert, kunsthistorica, archivaris en (jeugd)auteur, kent de archieven op haar duimpje. Ze speurt naar knappe gravures, regelt kwalitatieve scans en… houdt ons scherp. Ze tikt ons op de vingers als we een modeprent selecteren die vijftien jaar ‘te oud’ is voor ons verhaal. “Mode verandert echt ontzettend snel gedurende de negentiende eeuw”, merkt ze op. “Dat ziet de kritische bezoeker meteen.”
Een trotse gemeente Kruibeke
“We hebben echt geleerd dat een tentoonstelling maken niet alleen een zaak van specialisten is, maar ook van amateurs en vrijwilligers. Zij realiseren méér dan met louter professionele medewerkers mogelijk is. Het was ook een uitgelezen kans om de Kruibekenaar echt te betrekken”, aldus Sofie De Schutter projectcoördinator vanuit de gemeente Kruibeke. "De liefde van onze lokale talenten voor het kasteel is echt voelbaar in alles wat ze maakten. Het vroeg van ons wat meer tijd en loslaten, maar nu willen we het uitschreeuwen … kom jullie vernieuwde kasteel bezoeken, het barst van Kruibeeks talent!”
Bovenop de drie eerder voorgestelde makers was er immers nog op heel wat andere niveaus inspraak en samenwerking. Bijvoorbeeld de jongeren, een belangrijke doelgroep voor Kasteel Wissekerke. Ontwerpbureau Bailleul bedacht i.s.m. Yesmade een muzikale audiotour door het kasteel. Zit de toon goed? Zijn de muziekkeuzes relevant en up-to-date? De audiotour werd uitgetest door een panel van lokale jongeren. Zij stuurden bij, scherpten aan… en schrapten ‘genadeloos’ een heel verhaal! Oeps? Dat was even slikken, maar ook relevant: wie een mening vraagt, moet de uitkomst respecteren. De populaire band Krutown uit Kruibeke bewerkte zelfs voor het jongerenparcours een verhaal van Kasteel Wissekerke tot hiphop-song.
Je zal ook enkele Kruibekenaren herkennen op de infopanelen in het park. Want negen buurtbewoners namen plaats voor de camera ... ... van de (lokale) fotograaf! Zie jij bibliotheekmedewerker Nadia of postbode Gunther? En enkele figuranten zakten ook af naar de studio van multimediapartner Create.eu. Ze geven mee vorm aan een van de hoogtepunten in Kasteel Wissekerke: een levensgrote projectie in Salon Vilain XIIII.
Reizen naar morgen … reizen naar Kruibeke
Het kasteel en de omgeving van Kasteel Wissekerke zullen verder uitgroeien tot een bijzondere plek voor de buurtbewoners, waar mensen keer op keer willen terugkomen. Zo’n gemoedelijke plek is ook voor reizigers extra aantrekkelijk: hier beleef je spontane ontmoetingen met de ‘locals’, dit is voer voor herinneringen die ‘blijven plakken’.
Het toerisme van morgen zal immers geworteld zijn in lokale gemeenschappen. In buurten, dorpen en steden die floreren en net daardoor enthousiast bezoekers willen verwelkomen. Een florerende gemeenschap is stevig verbonden met haar plek, waar mensen samenwerken, bezoekers kunnen thuiskomen en bewoners hun liefde voor de plek koesteren en doorgeven.
Reizigers worden getroffen door de overweldigende schoonheid van de natuur, door de kunde van de mens, door de aantrekkelijkheid van een levensstijl … Het beleven van de natuur en van kunsten en erfgoed laat een zeer sterke indruk na bij toeristen. En hier heeft Kruibeke een uitzonderlijke combinatie van troeven: het kasteel, de Graventoren, de getijdenmolen met daarbovenop 600 hectare topnatuur in de polders van Kruibeke. Niet voor niets dat kandidaat Nationaal Park Scheldevallei het Kasteel Wissekerke/museum Vilain XIIII heeft gekozen als een van de internationale toegangspoorten tot het park.
